Πέμπτη, 24 Φεβρουαρίου 2011

Πως να διαλεξω ψυχοθεραπευτη? -6- (η τριτη δυναμη-θεωρια της μορφης-γκεσταλτ)

Η θεωρια γκεσταλτ ειναι μια φαινομενολογικη προσεγγιση με υπαρξιστικες επιρροες και προσωποκεντρικο πνευμα.Ωστοσο,ειναι αυτοτελης και εχει δικο της χαρακτηρα.Βασικη εννοια ειναι η γκεσταλτ,η μορφη,με την εννοια του αρμονικου συνολου.Βασικες εννοιες :
         Το οριο εαυτου - εξωτερικου περιβαλοντος-ειναι μια εννοια που περιγραφει τον τροπο που το ατομο υπαρχει μεσα στον κοσμο,αλλα και ως ξεχωρη οντοτητα.Το οριο αυτο πρεπει να ειναι τετοιο που να επιτρεπει μια αισθηση εαυτου και ασφαλειας-ιδιωτικοτητας,αλλα παραλληλα να επιτρεπει την υγιη επικοινωνια με το περιβαλλον-μιλωντας παντα με την ψυχολογικη εννοια.Μια εννοια που συνδεεται με      το οριο ειναι ο ψυχικος μεταβολισμος.Οπως και ο οργανισμος,ετσι και ο ψυχισμος αναπτυσσεται με την αφομοιωση 'καλων' στοιχειων και την απορριψη 'τοξικων' στοιχειων (στη βιολογια πχ παθογονοι μικροοργανισμοι,στη ψυχολογια αρνητικες εμπειριες).Το οριο οργανισμου - περιβαλλοντος πρεπει να επιτρεπει μια τετοια ανταλλαγη , να μην ειναι υπερβολικα περατο ουτε αδιαπεραστο.
   ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ
-αφομοιωση/ενδοβολη- ειναι η εσωτερικευση εμπειριων και στοιχειων του περιβαλλοντος,η ενσωματωση τους στον εαυτο.Εφοσον δε γινεται με καταναγκαστικο τροπο οπως με την επιβολη αξιων απο ενα συστημα σε ενα ατομο.
  - κατατμηση- οταν τμηματα της εμπειριας η του εαυτου θεωρουνται αρνητικα/κατακριτεα μπορει να δημιουργηθει μια τομη στον εαυτο που απομονωνει το κομματι αυτο απο την συνειδηση.Ενα παραδειγμα ειναι τα ηθικα ακαμπτα και συντηρητικα ατομα που μπορει να καταπιεζουν τις επιθυμιες τους που ερχονται σε αντιθεση με το αξιακο τους συστημα.Ομως ετσι χανεται η γκεσταλτ του ατομου,καθως απορριπτοντας τα θελω του απορριπτει ενα κομματι του εαυτου του...
    -προβολη- ειναι μια συγχυση της διακρισης του εαυτου και του αλλου.Αυτο που νιωθει/σκεφτεται ο εαυτος θεωρειται λανθασμενα οτι το σκεφτεται ο αλλος.
   -αποκρουση- ειναι η εθελοτυφλια στα συναισθηματα μας η στην εξωτερικη πραγματικοτητα.Οταν τα πρεπει ειναι δυναστικαμπορει να  μην κοιταξουμε καταματα τον εαυτο μας η την κατασταση που βιωνουμε για να αποφυγουμε την συγκρουση και την ενδοψυχικη ενταση που η πραγματικοτητα ενδεχομενως να προκαλεσει.
ΟΡΓΑΝΙΣΜΙΚΗ ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΗ
Ειναι η ιδιοτητα και η κατασταση του οργανισμου,οπου αυτο-καθοριζεται, επιλεγει ελευθερα και αναπτυσεται εχοντας επαφη με το περιβαλλον-συναισθηματικη και λογικη,αλλα και τον συνεκτικο - και οχι κατητμημενο εαυτο του.Ειναι το προτυπο της υγιας της γκεσταλτ θεραπειας.Η θεωρια λεει οτι η ψυχικη υγεια ειναι μια ισορροπια φοντου και μορφης οπου γινονται αλλαγες και ρυθμισειςστον εαυτο αναλογα με τις αναγκες της περιστασης ,οχι πολυ γρηγορα οπως στην υστερια με την ρευστη αισθηση του εαυτου.Απο την αλλη πρεπει να υπαρχει χωρος για αλλαγες , και οχι μια ακαμπτη και στειρα αισθηση εαυτου που δεν αφηνει χωρο για αλλαγη  και εξελιξη,οπως στον ψυχαναγκασμο.Η γκεσταλτ θεωρει οτι η υγια,διαφεροντας απο ατομο σε ατομο,δεν ειναι μια στατικη κατασταση αλλα μια διαδικασια διαρκους ψυχικης αναπτυξης του οργανισμου.
  ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΕΠΕΙ
Ειναι το αποτελεσμα ενδοβολης ακαμπτων και αυταρχικων 'πρεπει' για τη ζωη τον κοσμο και τον εαυτο.Οδηγει σε δογματικη σκεψη που προκαλει κατατμηση του εαυτου και επιβολη λογικων σχηματων στο ατομο,οδηγωντας ετσι στην απορριψη επιθυμιων και συναισθηματων.Η εμπειρια θρυμματιζεται και μονο οτι ειναι συμφωνο με το αξιακο συστημα γινεται δεκτο.Αυτη η μορφη αυτο ρυθμισης αποκλειει την ολιστικη θεωριση του κοσμο αφου οτι δεν θεωρειται αποδεκτο 'δεν θα επρεπε καν να υπαρχει/να το νιωθα'-και αυτος ο τροπος σκεψης οδηγει σε απορριψη τμηματων του εαυτο και του κοσμου και στην εθελοτυφλια.
   ΠΟΛΙΚΟΤΗΤΑ-ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ
Η διχοτομηση ειναι μια μορφη σκεψης η θεωρησης του κοσμου και της εμπειριας -σχετιζεται με την αυτορυθμιση του πρεπει.Ο εαυτος κραταει τα κομματια που γινονται αποδεκτα,ενω τα υπολοιπα παραβλεπονται,αποκοπτονται και περνανε στην αφανεια.
Η πολικοτητα ειναι μια υγιης μορφη σκεψης που θεωρει τα αντιθετα μερη ενος ολου-δυο πολους που σχηματιζουν ενα κυκλο γιν και γιανγκ.Με αυτη τη μορφη σκεψης επιτρεπεται η διαφορετικοτητα και τα αντιθετα αποκτουν αξια.Ετσι επερχεται μια ισσοροπια νου-σωματος και λογικης-συναισθηματος αλλα και κανονων και ελευθεριων.Η θεραπεια γκεσταλτ δεν ειναι αμοραλιστικη,αντιθετα πιστευει οτι ο υγιης οργανισμος βρισκει μια ισσοροπια με το περιβαλλον του,ετσι ενας ψυχικα υγιης ανθρωπος μαθαινει να συνυπαρχει αρμονικα με το συνολο βρισκοντας ισσοροπια αναμεσα στα θελω του και τα ορια των αλλων.Αφηνει ακομα χωρο για να αποφασισει το ατομο τι θεωρει σωστο και τι οχι,χωρις να του επιβαλλεται.Πιστευει στην προσωπικη επιλογη και ευθυνη.
        - Αντισταση-Ειναι ο ενας απο 2 πολους-αντισταση και παρορμηση.Ειναι φυσιολογικο κομματι του εαυτου που δημιουργει εσωτερικη σταθεροτητα,αρκει να μην  γινεται τροχοπεδη στην αλλαγη.
          -Impasse-Ειναι μια κατασταση αβοηθησιας οπου το ατομο νιωθει οτι δεν ειναι ικανο να στηριξει τον εαυτο του αλλα και οτι η στηριξη απο το περιβαλλον δεν ειναι αρκετη.Αυτο  συμβαινει οταν το ατομο αναλωνει την ενεργεια του σε συγκρουση αντιστασης-παρορμησης και εξαντλειται.Περιμενει η στηριξη απο το περιβαλλον να υποκαταστησει την εσωτερικη στηριξη,αλλα καθως αυτο δεν συμβαινει το ατομο νιωθει αβοηθητο.Σε πολλες ψυχοθεραπειες η στηριξη του εαυτο καλυπτεται απο το θεραπευτη-μην αφηνοντας το ατομο να βρει τη δικη του δυναμη και ισορροπια.Αντιθετα στην γκεσταλτ ο θεραπευτης βοηθα το ατομο να βοηθησει τον εαυτο του μεσω ωριμανσης αντι να παρεμβαινει ως σωτηρας και να λυνει ολα τα προβληματα του πελατη.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Στη θεραπεια σκοπος  ειναι η επιτευξη της επιγνωσης.Ζητουμενο δηλαδη ειναι το ατομο να ερθει σε επαφη με τα συναισθηματα,τα κινητρα,τις επιθυμιες του και να αποκτησει μια πιο ολιστικη θεωρηση του εαυτου του αλλα και του κοσμου.Να μην αποφευγει το βιωμα ουτε να απομονωνει στοιχεια το βιωματος περνωντας το απο παραμορφωτικα φιλτρα.Ετσι ωριμαζει και μαθαινει να λειτουργει καλυτερα ως ατομο , να αυτορυθμιζεται και να αναπτυσεται στη ζωη του.
Χρησιμοποιουνται πολλες τεχνικες οπως οι εικονες-φαντασιωσεις που σχτιζονται με το παρελθον η και συμβολικες καταστασεις που δεν εχουν σχεση παρα μονο με την εσωτερικη πραγματικοτητα του πελατη.Ακομα,ο θεραπευτης επιτρεπεται να εκφρασει και τις δικες του σκεψεις και αισθηματα.Δεν ειναι αναγκη να δινει διαρκως στηριξη στον πελατη-καθως ετσι ο τελευταιος δεν θα μαθει να αυτο-στηριζεται.
Η θεραπεια αυτη ασχολειται με το παρον,με το τι γινεται μεσα στη συνεδρια,κανοντας παραχωρησεις στο παρελθον μονο οταν αυτο κρινεται απαραιτητο.Βασικο ρολο παιζει η σχεση πελατη-ασθενη στην οποια οι δυο ειναι ισοι , ανοικτοι και παροντες συναισθηματικα οσο λογικα.
  Δεν υπαρχουν πολλα δεδομενα για την αποτελεσματικοτητα της θεραπειας γκεσταλτ.Χαρη στη φυση της ειναι καταλληλη για πολλους ανθρωπους και ειδικα για οσους εχουν ανεπτυγμενη νοημοσυνη σε βαρος του συναισθηματος και θελουν να γνωρισουν καλυτερα,πιο ολιστικα τον εαυτο τους.Ισως δεν ειναι καταλληλη για οσους θελουν μονο απαλειψη του συμπτωματος σε λιγο χρονο.

2 σχόλια:

  1. Κατατοπιστικότατες και πολύ χρήσιμες οι παρουσιάσεις σου των διαφόρων θεωριών και είναι πάρα πολλά τα σημεία που στέκομαι και θα ήθελα να συζητήσω περισσότερο. Εκείνο που βρίσκω πιο χαρακτηριστικό και πιο εντυπωσιακό από όλα όμως είναι η σχέση θεραπευτή-πελάτη και το πώς αυτή διαμορφώνεται σε κάθε θεωρία-προσέγγιση. Θα' λεγε κανείς ότι οι διάφορες θεωρίες τώρα πια συγχέονται λιγάκι, οι περισσότεροι αναλυτές λίγο ως πολύ ακολουθούν περισσότερες κατευθύνσεις ανάλογα και με την περίπτωση, δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιος που να ακολουθεί στεγανά τη μία ή την άλλη θεωρία. Εκείνο όμως που χαρακτηρίζει τελικά το είδος της θεραπείας είναι ακριβώς η θέση του αναλυτή σε σχέση με τον αναλυόμενο. Προσωπικά για μένα αυτό ήταν το βασικό κριτήριο επιλογής του συγκεκριμένου αναλυτή: βρίσκω ότι μου πηγαίνει πολύ περισσότερο η αποστασιοποιημένη παρουσία του (όχι απαραίτητα αυθεντία), η μη συμμετοχή του στα δικά μου με την έννοια της συμ-πάθειας και η (φαινομενικά τουλάχιστον) απάθεια. Υποθέτω ότι κάποιους άλλους θα τους τρέλλαινε αυτό και ξέρω περιπτώσεις που δεν το αντέξανε.
    Μια απορία που έχω είναι η εξής: γιατί δεν έχουμε τόσο πολλά στατιστικά για την αποτελεσματικότητα των τελευταίων προσεγγίσεων-μεθόδων που αναφέρεις; Είναι τυχαίο ή οφείλεται απλώς στη μεγάλη ποικιλομορφία τους κατά περίπτωση, οπότε και δύσκολες στο 'μέτρημα';

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. alexk δεν ειμαι απολυτα σιγουρος αλλα σιγουρα η ποικιλομορφια τους παιζει ενα μεγαλο ρολο που δεν εχουμε πολλα κλινικα στοιχεια.
    Αλλος ενας ισως να ειναι οτι οι θεραπειες της τριτης δυναμης δεν ασχολουνται η μαλλον δεν επικεντρωνονται στις ψυχικες ασθενειες αφου τις βλεπουν συχνα και ως ταμπελες που προσβαλλουν τη μοναδικοτητα του ατομου.Αντιθετα,επεμβαινουν για να βελτιωσουν τη ζωη και ενος μη-ασθενη μεσω της αναπτυξης του πελατη-ο ορος ασθενης δεν χρησιμοποιειται στην τριτη δυναμη για λογους που ανεφερα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή