Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2012

Γνωστικη ψυχολογια-γιατι σκεπτομαστε με τον τροπο που σκεπτομαστε?πως οργανωνεται η σκεψη μας

Λιγες αναρτησεις πριν είχαμε μιλησει για τα γνωστικά σχήματα (στάσεις/απόψεις/πεποιθήσεις/στερεότυπα).Πως όμως δημιουργούνται αυτά?Και πώς καθορίζουν τη συμπεριφορά μας?

Λοιπόν,τα νοητικα σχήματα δημιουργούνται από πληροφορίες.Καθημερινά ερχομαστε σε επαφή με αμετρητες πληροφορίες.Σύμφωνα με κάποιους ειδικούς,αν και ο ανθρώπινος εγκέφαλος εχει εντυπωσιακά μεγάλο αποθηκευτικό δυναμικό,ειναι αδύνατον να αποθηκεύσουμε ολες τις πληροφορίες.Οι πιο πολλοί παντως ,συμφωνούν οτι ακομα κι αν αποθηκεύονται όλες,δεν είναι όλες εξίσου εύκολα προσβάσιμες στο συνηδειτό νού.Μπορούμε να πούμε ότι κάποιες συμπιέζονται και πανε στον κάλαθο σκουπιδιώναπό όπου μπορούμε να τις επαναφέρουμε,αν πραγματικά τις χρειαστούμε,ενώ αλλες ειναι αποθηκευμένες κοντά στο συνειδητό νου κι εύκολα προσβάσιμες.¨οπως δηλαδη γίνεται με τον υπολογιστή μας.

Πώς όμως γίνεται η επιλογή αυτή?Ποιες πανε που?
Εδώ μπαίνει η ιδεα της γνωστικής προκατάληψης
Συμωνα με αυτή,τα άτομα  προσπαθούν να διατηρήσουν μια ψυχικη ισσοροπία /ομοιόσταση.Ετσι,είναι θετικά προκείμενα σε πληροφορίες που τα βοηθούν στο σκοπο αυτό και συνδέονται με θετικα αισθήματα,ενώ αρνητικα προκατηλημενα με πληροφορίες που απειλούν την ισσοροπία αυτή.

Δηλαδή απομνημονεύουν πιο εύκολα -και στο εύκολα προσβασιμο κομματι του νου- 'βολικες' για αυτους πληροφορίες ενω προσπαθουν να αγνοησουν η να απωθησουν στο ασυνειδητο αρνητικες για αυτους πληροφοριες.

Επιπλέον περνάνε τις αρνητικές πληροφορίες απο κοσκινο πριν τις δεχτουν ως πιθανες (με εσωτερικο αντιλογο η εξωτερικη αψιμαχια με αλλο ατομο/η αμφισβητωντας την αξιοπιστια της πηγης των πληροφοριων αυτων) ενω δεχονται με παιδικη αφελεια τις πληροφορίες που θέλουν να πιστεψουν.

Φυσικά αυτό γίνεται παντα σε σχέση με την κοινωνικη ταυτοτητα του ατομου(η καλυτερα με τις κοινωνικές ταυτότητες του ατόμου...-ελληνας,χριστιανοςανδρας,στρειτ).

Εδω ερχεται η θεωρια της κοινωνικης ταυτοτητας και κατηγοριοποιησης
      Σύμφωνα με αυτη το ατομο εχει ενα γνωστικο σχημα σχετικα με την κοινωνια και τον κόσμο.Φανταστείτε μια πυραμίδα όπου πανω-πάνω ειναι η αμερικη και κάτω-κάτω η ελλάδα.Ε,αυτό ειναι με λίγα λόγια.
Το άτομο ξέρει ότι η αμερική είναι πανω πανω,κι η ελλαδα κατω κατω,καθως κι οτι στο παραδειγμά μας.το ατομο αυτό είναι έλληνας(κατω-κατω)
Οπότε,το άτομο ξέρει ότι ανήκει στην όμαδα των ελληνων(ενδο-ομάδα) κι οτι ο ομπάμα στην ομάδα των αμερικανων(εξω-ομάδα)

Ερχόμενο σε επαφή με πληροφορίες σχετικά με τους έλληνες και τον ομπάμα,καποιες θετικές κι κάποιες αρνητικές,θα κρατησει τις θετικες για τους ελληνες και τις αρνητικες για τον ομπαμα.
Οι ανθρωποι βλεπετε,ειναι λογικο-συναισθηματικα οντα.
Με το να μειώνουν την αξία της ταυτότητας της εξω-ομάδας ,νιώθουν ότι οι ίδιοι είναι καλύτεροι,σε σχέση με την εξωομάδα(θεωρια κοινωνικης συγκρισης)

Όμως γιατι νιώθει οτι χρειαζεται να ξέχασει η απωθήσει τις αρνητικές πληροφορίες που γράφονται για τους ελληνες?Για αυτόν μιλάνε ?Οχι συγκεκριμένα.Αυτόν θίγουνε?
Ναι.Γιατι τα ατομα στην απόπειρα να κανουν τον κόσμο πιο απλό και προβλέψιμο προβαίνουν σε γνωστικα λαθη(λαθη της σκέψης).Εδω,πιο συγκεκριμένα πιστεύουν εσφαλμένα ότι ο κάθε λαός και η καθε κοινωνική ομάδα έχει τη δική του ψυχολογία(πραγμα που είναι εν μερη μόνο αλήθεια-βλεπε κουλτουρα) κι ότι κάτι που ισχύει για μια ομάδα γενικά,ισχύει και για όλα τα μέλη της γκουχου*στερεότυπα*γκουχου.


Και αλήθεια,πώς όμως η αμερική πήγε πανω στην πυραμίδα μας και η ελλάδα κατω?
Είναι απλό.Γιατί τα γνωστικά σχήματα που αφορουν σχεσεις ανωτερότητας και κατωτερότητας δημιουργούνται με βάση υποκειμενικά κριτήρια παρά αντικειμενικά.
Ο σύγχρονος πολιτισμός δίνει μεγάλη σημασία στην πολεμική δύναμη και την οικονομία-τομεις όπου μεχρι πριν τρια χρονια τουλαχιστον,η αμερικη υπερτερουσε της ελλάδας.Οπότε με βάση αυτά τα κριτήρια η ελλάδα ήταν κατώτερη της αμερικής.
Σε τομείς όπως η εγκληματικότητα(κοινωνικη ασφαλεια) η συνολικη ψυχική υγεία του πληθυσμού εμείς υπερτερούσαμε,όμως ο πολιτισμός μας δε δινει σημασία σε αυτα,οπότε δεν προβάλλονταν στην τηλεόραση,και δεν έρχονταν στην προσοχη μας(των θεατων).

Αξιζει να αναφέρουμε οτι οι άνθρωποι χρησιμοποιουν ώς υλικο για τις απόψεις που σχηματίζουν τις πληροφορίες που τους δίνονται.Χρειάζονται αντίθετες πληροφορίες για να συγκρίνουν κι να αποφασίσουν.Αν υπαρχει μονόλογος(μια μονο γνωμη προβάλλεται),η πλυση εγκεφάλου είναι κατι το εύκολο.
Για σκεφτείτε σχετικα με την ομοφυλοφυλία.Στην τηλεόραση και γενικά στα ελληνικά μεσα,πώς προβάλλεται?Πως φαίρονται οι πρωταγωνιστες που δρουν ως ηθικα προτυπα και συνήθως ανήκουν στην ενδο-ομάδα του μεσου ελληνα τηλεθεατη στους γκει χαρακτηρες(καρικατουρες πες καλυτερα)??
Ο μέσος θεατης εχει αυτά ως πηγη ενημέρωσης.Είναι παράλογο που συνανταμε τόση ομοφοβία?

Όπως καταλαβαίνετε,η σκέψη καθορίζει και τα συναισθήματα,αλλα συνεπώς και την συμπεριφορα.

Δειτε προσεχως : 

Πώς δομούνται τα γνωστικά σχήματα-πυρήνας,περιφέρεια,Πλειοψηφικη γνώμη(αν το λενε ολοι,πρεπει να ειναι σωστο!)σημαντικοι αλλοι(αν το λενε οι γονεις μου,πρέπει να είναι σωστό)
συναισθηματική μνήμη(αν νιωθω ανάξιος,πρέπει να είμαι!)
                                        Και ακόμα: οι λευκοι ειναι λιγότεροι απο τους μη λευκούς.Πώς γίνεται να έχουν καλύτερους μισθους και να θεωρούνται κυρίαρχη κοινωνικα ομάδα?Μηπως γιατι ειναι γενετικα ανώτεροι?
Οχι νεοναζι φιλοι μου,απλα ελεγχουν τη ροη πληροφοριων,αρα και τις αποψεις των νομοθετων,και συνεπως ευνοουνται στην κοινωνικη δομη κι ανερχονται σε θεσεις κοινωνικης εξουσίας -επιρροής όπου και πάλι ευνοούν θεσμικα τους λευκους....Ενω οι υπόλοιποι βλέπουν αυτά που έχουν οι λευκοι και πιστεύουν οτι για να τα εχουν όλα αυτα,πρεπει να κανουν κατι καλύτερα!(ψευδαισθηση ελεγχου της μοιρας/δοξασια δικαιου κοσμου)α! και spoiler alert!

Μα καλα,τότε πώς δε υποτάσσονται οι μειονότητες,αλλά αγωνίζονται?(σχημα μειονεξιας-υπεραναπληρωση-με γνωστικο αντιλογο ως αποπειρα διατηρησης ψυχικης ισσοροπίας)
to be continued...

4 σχόλια:

  1. ανάλυση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.
    αλλά, η επεξεργασία των πληροφοριών που δεχόμαστε, δεν καθορίζεται εν μέρει κι από τα γονίδια;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. μμμ ναι ξενικε,
    σε μικρο βαθμο ναι
    βρεφη μπορουν να κανουν συνδεση φιδι=κινδυνος με λιγοτερες συμπεριφορικες επαναληψεις απο οτι κουνελι = κινδυνος
    αλλα οσον αφορα τα κοινωνικα θεματα,μεγαλυτερη επιδραση δειχνει να εχει η ανατροφη(nurture) παρα η φυση (nature) :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αυτη η ανατροφη να δεις τι εχει κανει... απο υπεροχους ανθρωπους μεχρι ανθρωποειδη πλασματα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή