Τρίτη, 22 Οκτωβρίου 2013

Η φιλία και το νόημα της ζωής

So...σήμερα ήταν μια ενδιαφέρουσα μέρα.Πηγαίνοντας στη σχολή συνάντησα έναν παλιό μου φίλο,ο οποίος είναι απ'όσο ξερω στρέιτ και σπούδαζε μακριά.Τον είδα καθώς το λεωφορείο πλησίαζε στη στάση και τα βλέμματά μας συναντήθηκαν.Του πήρε λίγη ώρα να με αναγνωρίσει,όμως τελικά κατάλαβε ποιος ήμουν.Χάρηκα που τον είδα.Είχα να τον δω τρία χρόνια περίπου.Πρόσεξε ότι διάβαζα ένα βιβλίο και σχεδόν μου το πήρε από τα χέρια για να δει τί ήταν.Έδειχνε γεμάτος ενέργεια!Το βιβλίο ήταν ένα του γιάλομ,υπαρξιστή ψυχοθεραπευτή και συγγραφέα.Μιλάει για θέματα όπως ο θάνατος,η αυθεντικότητα,το πεπερασμένο της ζωής και την ανάγκη του ανθρώπου να ζήσει χωρίς να μετανιώσει για τις επιλογές του,στα πλαίσια του δυνατού πάντα..Αρχίσαμε να μιλάμε για τα νέα μας και για θέματα όπως η κοινωνία και η επικαιρότητα.Λυπάμαι για το φίλο μου.Και ανησυχώ.Ανέφερε πάνω από μια φορά ,εν μέρει γιατί κι εγώ στάθηκα σε αυτό το θέμα,ότι όλοι οι άνθρωποι είναι εγωϊστές.Φαντάζομαι πόσο άσχημα έχει νιώσει στο παρελθόν για να το συμπεράνει αυτό,και πόσο άσχημα θα νιώθει ακόμα και τώρα μέσα του.Ποιος μπορεί να ζήσει έτσι?Με την πεποίθηση ότι είναι απόλυτα μόνος του στον κόσμο?Γιατί αυτό συνεπάγεται αυτή η στάση.Κι εγώ ένιωθα έτσι παλιά όμως ευτυχώς νιώθω να έχω προχωρήσει από εκείνο το σκοτεινό μέρος.Του μίλησα για το πώς βάζει υψηλά στάνταρ για να θεωρήσει κάποιον αλτρουιστή,στην προσπάθειά του να προστατέψει τη θεωρία του ότι όλοι είναι εγωιστές.Μιλήσαμε για την ανθρώπινη φύση και το πώς στην αφρική,τα παιδιά που είχαν νικήσει σε έναν 'αγώνα' που μια ανθρωπολόγος κανόνισε ως πείραμα μοιράστηκαν τα φρούτα τους με τους χαμένους απαντώντας στις απορίες της ανθρωπολόγου ''πώς μπορούμε να είμαστε εμείς χαρούμενοι,όταν όλοι οι άλλοι είναι στενοχωρημένοι?''.Θέλω να τον ανακουφίσω κάπως,να του δείξω ότι δεν είναι ο κόσμος όπως τον βλέπει.Σε λίγη ώρα θα τηλεφωνηθούμε για να βγούμε.Σε λίγες μέρες θα φύγει πάλι.Αναρωτιέμαι,αν μπορώ να του δώσω κάτι που θα τον βοηθήσει μέχρι τότε.Νιώθω λίγο πιεσμένος από το χρόνο.Θέλω να τον 'γιατρέψω' όμως ξέρω ότι δε μπορώ.Διαβάζει,μου είπε,πολλά βιβλία φιλοσοφικής και ψυχολογικής φύσης.Ψάχνει κάτι.Ξερει ότι κάτι του λείπει.Ήδη έχει κάνει ένα βήμα.Ελπίζω να μπορέσω να τον σπρώξω στο να κάνει ίσως ψυχοθεραπεία.Βλέπω παντού επάνω του ότι κάτι αποζητάει.
        
                       Θυμάμαι όταν πήγαινα γυμνάσιο είχε στο προαύλιο κάτι παγκάκια.Καθόμουν εκεί μια μέρα,και,όπως κι άλλες φορές τα παιδιά που κάθονταν δίπλα μου συγχρονισμένα με έσπρωξαν με τα σώματά τους κι έπεσα κάτω.Εκείνη τη μέρα είχε βρέξει και είχε λάσπες,οπότε λερώθηκε το παντελόνι μου.Εκείνη τη μέρα ήταν και εκείνος εκεί.Με βοήθησε να σηκωθώ.'Αντώνη είσαι καλά?Θες να πας στον γυμνασιάρχη?' Εγώ αρνήθηκα,τα έβαλα με τον εαυτό μου και ήθελα απλά να θάψω μέσα μου αυτό που είχε συμβεί.Ποτέ όμως δε ξέχασα τον τρόπο που προσπάθησε να με βοηθήσει.Στενοχωριέμαι βλέποντας τί έκανε η ζωή σε αυτό το γλυκό παιδί.Όμως υπάρχει κάτι να ειπωθεί για την ανθρώπινη δύναμη για ανάπτυξη και υγεία.Έχω πολλούς λόγους να ελπίζω για εκείνον.

                           Ο Γιάλομ θεωρεί πως οι οριακές καταστάσεις είναι ικανές να μας κινητοποιήσουν και να μας αφυπνίσουν στη ζωή και στο νόημά της.Πριν από καιρό κι εγώ βρέθηκα σε τέτοια οριακή κατάσταση και νιώθω πως ήταν κατάρα και δώρο μαζί.Κατάρα για τον πόνο που΄εφερε,δώρο για την αφύπνιση που μου χάρισε.Για χρόνια ένιωθα σαν παιδί και περίμενα από κάποιον ενήλικα να με δικαιώσει,να δικαιώσει το παιδί μέσα μου που ποτέ κανείς δε παρηγόρησε,που έκλαιγε μόνο του ενώ οι άλλοι γελούσαν με τον πόνο του.Όμως με όσα συνέβησαν,κατάλαβα πως και άλλοι άνθρωποι νιώθουν έτσι,και πως τώρα είναι στο δικό μου χέρι να διαλέξω τι θα κάνω για τον δικό μου πόνο και τον πόνο των άλλων.Θα τον προκαλέσω?Θα τον αγνοήσω?Θα τον ανακουφίσω?Η ευθύνη είναι δική μου.Αποφάσισα τότε πως ήμουν πολύ τυχερός που είχα περάσει στη σχολη ψυχολογίας.Ξέρω τι θέλω να κάνω τωρα με την ενέργειά μου,με τον χρόνο μου,με τη ζωή μου.Θέλω να φροντίσω εμένα,ενώ παράλληλα βοηθάω τους άλλους.Δεν είμαι ένα εγκαταλλελειμένο παιδί σε έναν κόσμο αδιάφορων ενηλίκων.Είμαι ένας ενήλικας σε έναν κόσμο με ενήλικες -συνταξιδιώτες,που φοβούνται,πονάνε,θέλουν να αγαπήσουν και να αγαπηθούν,και τους αξίζει να μπορέσουν να τα κάνουν αυτά πριν πεθάνουν.Σε κανέναν δεν αξίζει να χαραμίσει την ευκαιρία της ζωής.
    Αυτά είχα να πω για τώρα,μέχρι την επόμενη φορά,σας εύχομαι ό,τι καλύτερο.

Παρασκευή, 4 Οκτωβρίου 2013

Κοινωνικη αλλαγη στην Ανατολη



Η αλλαγή σε μια κοινωνία επέρχεται με τη διαδοση καινοτομιών(οι ιδεες θεωρουνται καινοτομιες).Αυτο απαιτει εναν πομπο της καινοτομιας που συνηθως ειναι μια ομαδα ανθρώπων και πολλούς δέκτες.Όμως οι άνθρωποι δυσκολα αλλάζουν άρδην τις πεποιθησεις τους προς χάρην νέων,καθως οι πεποιθησεις τους ειναι συνδεδεμένες με τη κοσμοθεωρία τους και τη συμπεριφορά τους,που χρόνια ακολουθούν.Ο στόχος των πομπών λοιπόν είναι να καταστήσουν πιο μετριοπαθείς τις στάσεις των παλαιότερων(πολιτικά ενεργών) γενεων,που τώρα βρίσκονται στη μεση ηλικία,και να επηρρεάσουν κυρίως τους νεότερους (<30) οι οποίοι δεν έχουν τόσο παγιωμένες αντιλήψεις.Όταν δέ μιλάμε για εφήβους ή παιδιά που μπορεί να δεκτούν επιρροή,ουσιαστικά εκεί μπορεί να εκγατασταθεί ατόφια η καινοτομία ως κανονικότητα/νορμα.Καθώς οι παλιές γενεες θα πεθαίνουν και οι νέες θα μεγαλώνουν,η κάποτε καινοτομία πιθανότατα θα γίνει η νέα νόρμα,το αυτονόητο κι όχι το εκκεντρικό πλεον.

             Ωστόσο για να ασκήσει επιρροή μια μειονότητα,χρειάζεται να απευθυνθεί σε κάποια αναπαράσταση/αντίληψη που ήδη υπάρχει στα άτομα(όταν δε μιλάμε για παιδιά που επηρρεάζονται συνήθως έμμεσα από δευτερογενείς πηγές επιρροής που λειτουργούν σαν αναμεταδότες του μυνήματος-από τα ΜΜΕ ,τις συζητήσεις των ενηλίκων κτλ).Αλλιώς η άποψη της μειονότητας θα θεωρηθεί ριζοσπαστική ή και επικίνδυνη για την δομή και την ασφάλεια της κοινωνίας και θα απομονωθεί ως τέτοια.Στη Δύση λοιπόν οι ακτιβιστές καλούν το λαό κάνοντας επίκληση σε ήδη αποδεχόμενες αξίες όπως η αυταξία της ανθρώπινης ζωής ώστε ο λαός να ακούσει αυτά που η μειονότητα έχει να πει.Έπειτα,με βάση αυτό οι ακτιβιστές καταδεικνύουν τους τρόπους με τους οποίους το σύστημα εξουσίας παραβιάζει τις αξίες αυτές.Συχνά τα άτομα,κυρίως της μέσης ηλικίας δε δέχονται πλήρως τις θέσεις της μειονότητας(πχ ότι η ομοφυλοφυλία είναι κάτι καλό)  αλλά κάνουν παραχωρήσεις με βάσει τις ήδη αποδεχόμενες αξίες τους-πχ δεχονται ότι οι ομοφυλόφυλοι αξίζουν να ζουν και να είναι ασφαλείς,χωρίς όμως να έχουν επ’ακριβώς ίσα δικαιώματα.Οι νεότεροι είναι πιο πιθανό να αποδεχτούν πλήρως τις θέσεις της μειονότητας-πομπού.Ειναι πιθανό η κεντρική εξουσία να προσπαθήσει να καταπιέσει τη μειονότητα-πομπό,όμως συχνα αυτό θα δείξει στον πλυθησμό ότι η εξουσία δε σέβεται την ελευθερία του λόγου και θα προκαλέσει κύμα συμπόνοιας και σύμπνοιας με τη μειονότητα.Τα παραπάνω όμως προυποθέτουν την ύπαρξη στην κοινωνία μιας αναπαράστασης σχετικά  με το σεβασμό της ατομικότητας κάποιου,της αξίας της ανθρώπινης ζωής και την κριτική σκέψη του μέσου πολίτη απένταντι στην εξουσία.

             Στην Ανατολή ωστόσο αυτές οι αναπαραστάσεις σχετικά με την αυταξία της ανθρώπινης ζωής και της ελευθερίας δεν υπάρχουν.Η Ανατολή μεχρι πρόσφατα (β παγκόσμιο) ήταν αποικία σε μεγάλο ποσοστό.Πολλές χώρες ήταν υπόδουλες σε δυτικά κράτη,εκτός από την κίνα και μερικά κρατίδια.Μετά τον β παγόσμιο πολλά δυτικά κράτη αποχώρησαν από την ανατολή και δημιουργήθηκαν αυτοτελή κράτη εθνικού χαρακτήρα.Ωστόσο,ακολούθησαν πολλές συγκρουσεις ,καταργήσεις και δημιουργίες κρατων στα επόμενα χρόνια.Οι συγκρούσεις είχαν συχνά θρησκευτικό χαρακτήρα αλλά και πολιτική διάσταση-με κομμουνιστικά κράτη να μάχονται εναντιον αντι-κομμουνιστών.Επιπλέον,μερικά κράτη απορροφήθηκαν από τη σοβιετική ένωση και απελευθερώθηκαν μετά την διάλυσή της το 1989.Αξίζει να σημειωθεί ότι παρόμοια είναι και η ιστορία της αφρικής,με πρόσφτη αποικιοκρατία,με απελευθέρωση,με αναζήτηση εθνικής ταυτότητας και πολλές διαμάχες για κατάκτηση περιοχών.Οπότε,αν και αυτή η ανάλυση είναι απλοική,αξίζει να έχουμε κατα νου τα κοινά στοιχεία ασίας-αφρικής. Με αυτήν την πρόσφατη ιστορία μπορούμε να καταλάβουμε γιατί οι αναπαραστάσεις ή η προθυμία για αλλαγή δεν υπάρχουν σε αυτές τις χώρες.Οι χρόνιες συγκρούσεις και διαμάχες δημιούργησαν λαούς εξαθλιωμένους και κράτη διαλυμένα κι ανοργάνωτα.Έτσι σε πολλά κράτη έχουμε λαούς άβουλους κι αμόρφωτους που παλεύουν για να ζήσουν και δεν έχουν χρόνο να ασχοληθουν με την πολιτική,ούτε και κοινωνικοπολιτική σκέψη.Αυτό έδωσε την ευκαιρία σε ισχυρές ελίτ να αναλάβουν την εξουσία και να κυβερνουν με αδιαφορία για το κοινο καλό και τα ανθρώπινα δικαιώματα.Η έλλειψη μόρφωσης και η αναζήτηση ταυτότητας-σημαντικού πράγματος για την αυταξία του ατόμου-έδωσε χωρο στην θρησκεία να αναπτυχθεί σε κυρίαρχο στοιχείο στις ζωές των ντόπιων,οι οποίοι μαστίζονται από προκαταληψεις και δεισιδαιμονίες.Σε πολλά κράτη ακόμα και σήμερα γίνονται εμφύλιοι θρησκευτικού χαρακτήρα,με αντάρτες να μάχονται μια εξίσου βίαιη και άδικη κεντρική εξουσία.Οι δύσκολες συνθήκες θύμησαν στους ανθρώπους ότι  χρειάζονται ο ένας τον άλλο για να επιβιώσουν και εδωσαν ώθηση στο συλλογικό μοντέλο δομής της κοινωνίας που θεωρεί ότι το άτομο πρέπει να βοηθά το σύνολο,αλλιώς είναι παράσιτο.Όσο για την ανθρώπινη ζωή, εξ’αιτίας των χρόνιων συγκρούσεων,της δογματικότητας και της συλλογικής φιλοσοφίας επικράτησε η ιδέα ότι αξίζει όσο ευνοεί το σύνολο,όσο δηλαδή ένας άνθρωπος είναι ‘καλός’- και ως ‘κακός’ νοάται ο κάθε έτερος ,αλλοθρησκος,αλλοεθνής,που ανήκει σε άλλη ‘φυλή’(tribe not race) κτλ. του οποίου η ζωή έχει μικρή ή και καθόλου αξία.Ο άνδρας,επειδή πολεμα και επειδή το λέει η θρησκεία έχει πιο μεγάλη αξία από τη γυναίκα.Η επιστήμη είναι κάτι άγνωστο για πολλους πολίτες,που η κεντρική εξουσία φροντίζει να αφήνει αμόρφωτους η ημιμαθείς.Και σε κάθε περίπτωση η θρησκεία είναι πιο σημαντική.Οι συζητήσεις περί άνθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν αναβληθεί επ’αόριστον καθώς ενοχλούν την εξουσία.Και ο λαός δεν σέβεται τα δικαιώματα οποιουδήποτε η θρησκεία που συχνά είναι και κυβερνητική εξουσία καταδικάζει ως ‘μαύρο πρόβατο’.Επικρατεί δογματικότητα καθώς η εθνική ταυτότητα είναι νεοσύστατη και τα άτομα φοβούνται ότι κάθε αλλαγή μπορεί να προκαλέσει τη διάβρωσή της και να απειλείσει την εθνική αυτονομία ,αρμονία και κυριαρχία. Η κατάσταση φυσικά σε κάθε κράτος είναι διαφορετική,όμως σύμφωνε μα όσα έχω διαβάσει αυτή είναι η γενικη εικόνα που παρουσιάζει το μεγαλύτερο κομματι της Ασίας(και της Αφρικής)

                       Έτσι έχει δημιουργηθεί ένας κόσμος δύο ταχυτήτων.Η σχετικη ηρεμία της Ευρώπης και της Αμερικής μετά τον Β Παγκόσμιο έδωσε χώρο στην οικονομική ανάτπυξη.Το καπιταλιστικό μοντέλο έδωσε χώρο στην εξέλιξη της ατομικότητας και της ανεξαρτησίας,που επέτρεψε στο να δωθεί προσοχή στα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες.Όσο έχεις λεφτά στις δύο αυτές ημείρους,συνήθως δε χρειάζεσαι κάτι άλλο για να επιβιώσεις.Η μέχρι πρόσφατα οικονομική σταθερότητα δημιούργησε σταθερότερα κράτη με μορφωνένους συνήθως λαούς που δεκδικούσαν τα δικαιώματά τους και πίστευαν στην αξία της ανθώπινης ζωής και της αυτο-διάθεσης.Η μόρφωση έδωσε ώθηση στην επιστήμη και ανάγκασε τη θρησκεία σε υποχώρηση.Όλα αυτα επέτρεψαν στην αφύπνιση πολλών ανθρώπων και τους οδήγησε να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.Συχνά αντιμετώπισαν αντίσταση όμως οι περισσότεροι πολιτικοί που έφεραν αντίσταση πλήρωσαν το πολιτικό κόστος.Και αυτό γιατί σε αντίθεση με την ανατολή , στη δύση ο στρατός δεν κατέπνιξε με βία κινήματα (αν και η αστυνομία συχνά καταχράται την εξουσία της),οι περισσότεροι πολιτικοί και στρατιωτικοί που καταχρώνται δημόσιο χρήμα το κάνουν χωρίς  να χρειαστεί να καταλάβουν την εξουσία βίαια.Επιπλέον,ακριβώς επειδή οι αναπαραστάσεις του λαού εχουν αλλάξει,είναι πιο δύσκολο ο κάθε επίδοξος χουντικός να βρει αρκετούς υποστηρικτες σε δημοσια αξιωματα όπως ο στρατός για να αναλαβει την εξουσια βίαια.Άλλωστε και η Χρυσή Αυγή αυτό προσπαθούσε να κάνει-να εισχωρήσει στο στρατό,στην αστυνομια αλλά και στα σχολεία ώστε να έχει μια βάση ως στήριγμα.(αξίζει να σημειωθεί ότι η κρίση στην Ευρώπη/Αμερική δίνει λαβές σε φασιστικές ιδέες ως ‘λυση’ στο πρόβλημα και δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για ξενοφοβία και εθνική συσπείρωση και δογματικότητα ως απάντηση στην απειλή της κρίσης και τη συμβολική απειλη της εθνικής ταπείνωσης και τον φόβο επίθεσης από άλλα κράτη λόγω της ευαλωτότητας που η οικονομική κρίσει προκαλεί-μένει να δούμε τις εξελίξεις λοιπόν στην Ευρώπη-Αμερική...)

                   Έτσι λοιπόν,για να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο τα κινήματα στις χώρες της Ασίας και της Αφρικής,είναι σημαντικό να γίνουν πρώτα κάποιες κατακτήσεις που να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και θα επιτρέψουν την ανάπτυξη κοινωνικών κινημάτων.Αυτό ίσως να μην είναι δυνατό να γίνει μέχρι να βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση στις χώρες αυτες ,που θα επιτρέψει στους ανθρώπους να ξεφύγουν από το διαρκή αγώνα για επιβίωση και θα τους επιτρέψει να ανησυχήσουν για άλλα πράγματα.Σημαντικό είναι να υπάρξει και μόρφωση,πράγμα που η εξουσία δε θα χαρεί πολύ να δώσει στους ανθρώπους.Βέβαια,σε πολλές από αυτές τις χώρες υπάρχει μια στοιχειώδης μόρφωση και πολλοί άνθρωποι που έρχονται με υποτροφίες στην ευρώπη και μορφώνονται παραπάνω και βλέπουν τη ζωή εδώ.Οπότε υπάρχει η ελπίδα να αρχίσουν κάτι όταν(όσοι) επιστρέψουν στις χώρες τους.Σημαντικό είναι να υποχωρήσει κάπως η θρησκεία(που συνδέεται με την μόρφωση και την άνοδο της επιστήμης στις χώρες αυτές) και να διαχωριστούν οι εξουσίες,και να αποκτήσει ο λαός θέληση να κατακτήσει τα δικαιώματά του,και να αποδεχτεί την αυταξία της ανθρώπινης ζωής.Κάτι τέτοιο γίνεται τώρα με την Αραβική άνοιξη,όπου οι άνθρωποι ,χάρη ίσως στο ίντερνετ και τους επαναπατρισθέντες φοιτητές,αφυπνίσθηκαν στο γεγονος ότι υπάρχει καλύτερος τρόπος ζωής και κοινωνικής οργάνωσης και αποφάσισαν να απαιτήσουν τα δικαιώματά τους μαζικά.Μένει να παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις...